Obecnie wie\u015b Boguchwa\u0142y jest maj\u0105tkiem Gminy Mi\u0142akowo.<\/p>\n\n\n\n
Ta niewielka miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1320 r. na 50 \u0142anach na prawie che\u0142mi\u0144skim jako wie\u015b czynszowa Zakonu Krzy\u017cackiego. Po wojnie trzynastoletniej (1454-1466) powsta\u0142 w niej ma\u0142y dw\u00f3r szlachecki, wie\u015b zamieniono na pa\u0144szczy\u017anian\u0105. W \u015bredniowieczu by\u0142 w Boguchwa\u0142ach ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, zdaje si\u0119 tytu\u0142u \u015bw. Barbary, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku szesnastego wieku nale\u017ca\u0142 do dekanatu orneckiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 (katolicki) wzniesiono przed reformacj\u0105 XV w. S\u0105 wzmianki, \u017ce po 1525 r. powsta\u0142a tu parafia ewangelicka, wspomina si\u0119 te\u017c pierwszego proboszcza, kt\u00f3ry posiada\u0142 46 ha ziemi i dom (mieszkanie).W czasie reformacji \u015bwi\u0105tyni\u0119 zaj\u0119li protestanci i sprawowali kult ewangelicki. Taki stan rzeczy trwa\u0142 a\u017c do 1945 r.2<\/sup><\/p>\n Obecny ko\u015bci\u00f3\u0142, (bez wie\u017cy) zosta\u0142 zbudowany z fundacji posiadacza maj\u0105tku w 1620 r. Wzniesiony z ceg\u0142y w barokowym stylu, na rzucie prostok\u0105ta z dwoma wie\u017cyczkami schodowymi przy fasadzie zachodniej, po obu bokach korpusu. Od po\u0142udnia kwadratowa kaplica, od zachodu kwadratowa wie\u017ca. W kaplicy sklepienie krzy\u017cowe. Kaplica otwarta od nawy arkad\u0105 o \u0142uku sp\u0142aszczonym. Podzia\u0142y \u015bcian zewn\u0119trznych ramowe, okna zamkni\u0119te \u0142ukiem sp\u0142aszczonym. Wie\u017ca nakryta he\u0142mem kopulastym z latarni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 wielokrotnie przebudowywano i restaurowano. Wiemy, \u017ce pierwotnie istnia\u0142 dwupi\u0119trowy uk\u0142ad okien, obecnie dolny poziom zamurowany, brak jakichkolwiek \u017ar\u00f3de\u0142 informacji na ten temat. Gruntowna przebudowa mia\u0142a miejsce w latach 1856, 1880. Wielki o\u0142tarz pochodzi z 1856 r. jednak skrzyd\u0142a to malowid\u0142a pochodz\u0105ce z dawnego o\u0142tarza zbudowanego w 1620 roku.<\/p>\n\n\n\n Obecnie u\u017cywane wej\u015bcie schodowe dobudowano po dw\u00f3ch stronach szczytu zachodniego.<\/p>\n\n\n\n Odpowiednio do \u015bcian pod\u0142u\u017cnych wyst\u0119puj\u0105 niedoko\u0144czone wie\u017cyczki z cegie\u0142 z trzema dzwonami z 1860, 1863 r. Kruchta przy zachodnim szczycie pochodzi z 1877 r. Z tego samego okresu pochodz\u0105 organy, kt\u00f3re posiadaj\u0105 peda\u0142\u2011trzyna\u015bcie registr\u00f3w. Pod zakrysti\u0105 od wschodu znajduje si\u0119 sklepienie – krypta pogrzebowa dla rodziny w\u0142a\u015bcicieli Boguchwa\u0142 (Reichau), posiadaczy maj\u0105tku (Dohna zu Schlobitten) i dla w\u0142a\u015bcicieli Ponar (Pnarien).3<\/sup> W 1974 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 now\u0105 polichromi\u0119.4<\/sup><\/p>\n Pod koniec siedemnastego wieku wie\u015b Boguchwa\u0142y liczy\u0142y 53 domy, a wi\u0119c oko\u0142o 300 mieszka\u0144c\u00f3w, w po\u0142owie dziewi\u0119tnastego wieku liczba ta wzros\u0142a do 583 os\u00f3b i ci\u0105gle ros\u0142a. Od 1912 roku prawo patronatu nale\u017ca\u0142o do Adolfa Dohny z G\u0142adysz\u00f3w dw\u00f3r wraz z przynale\u017cnymi folwarkami (Pojezierce, Rogowo, S\u0105glewo,T\u0105t\u0142awki) obejmowa\u0142 2022 ha (w tym 610 ha las\u00f3w i 117 ha w\u00f3d). Parafia liczy\u0142a 2329 wiernych, na jej terenie znajdowa\u0142o si\u0119 pi\u0119\u0107 szk\u00f3\u0142 z dziewi\u0119cioma nauczycielami.<\/p>\n\n\n\n W sk\u0142ad parafii wchodzi\u0142o wtedy 19 osad wiejskich:<\/p>\n\n\n\n W miejscowo\u015bci Brzydoto (Seubersdorf) – na terenie obecnej Parafii znajdowa\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry uleg\u0142 zniszczeniu podczas najazdu szwedzkiego.<\/p>\n W czasie przynale\u017cno\u015bci do Niemiec wie\u015b zosta\u0142a ca\u0142kowicie zgermanizowana, brak w niej by\u0142o jakichkolwiek oznak polsko\u015bci. Nosi\u0142a nazw\u0119 Reichau. Nabo\u017ce\u0144stwa odbywa\u0142y si\u0119 po niemiecku: znaki, symbole, skr\u00f3ty -nieczytelne.6 <\/sup>Omawiana wie\u015b ci\u0105gle si\u0119 rozwija\u0142a. W 1939 r. liczy\u0142a ju\u017c 881 mieszka\u0144c\u00f3w – 226 gospodarstw domowych.. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich utrzymywa\u0142a si\u0119 z rolnictwa i le\u015bnictwa, mniejsza cz\u0119\u015b\u0107 za\u015b z przemys\u0142u i rzemios\u0142a. W gminie Boguchwa\u0142y znajdowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas sze\u015b\u0107dziesi\u0105t cztery gospodarstwa rolne i\u00a0le\u015bne o powierzchni 0,5 – 5 ha, osiemna\u015bcie o powierzchni 5-10 ha, trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 o powierzchni 10- 20 ha, dwana\u015bcie gospodarstw licz\u0105cych od 20-100 ha oraz dwa powy\u017cej 100 ha.<\/p>\n W latach 1906-1907 dokonano nast\u0119pnej przebudowy ko\u015bcio\u0142a parafialnego. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, 1930-1931 r. powsta\u0142 obecny budynek szkolny, by\u0142a to szko\u0142a trzyklasowa, uczy\u0142o w niej trzech nauczycieli.<\/p>\n\n\n\n W okresie II wojny, po 1941 r. mie\u015bci\u0142 si\u0119 we wsi podob\u00f3z stalagu I-A Stablack, gdzie przebywa\u0142o ponad 100 je\u0144c\u00f3w radzieckich. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zmar\u0142a z g\u0142odu i wycie\u0144czenia. Opr\u00f3cz je\u0144c\u00f3w radzieckich by\u0142o tu tak\u017ce kilkudziesi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w francuskich pracuj\u0105cych u miejscowych gospodarzy. Wszyscy prawdopodobnie zgin\u0119li w styczniu 1945 r. Zw\u0142oki pochowano w\u00a0zbiorowej mogile ujawnionej po wojnie na polach maj\u0105tku R\u00f3\u017cnowo.7 <\/sup>Wie\u015b zosta\u0142a wyzwolona 23 stycznia 1945 r. i otrzyma\u0142a nazw\u0119 Rychowo, wkr\u00f3tce (1947 r.) zosta\u0142a zmieniona na Boguchwa\u0142y.<\/p>\n W wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych zniszczeniu uleg\u0142o tylko pi\u0119\u0107 budynk\u00f3w. Po wojnie osiedli\u0142a si\u0119 tu g\u0142\u00f3wnie ludno\u015b\u0107 katolicka. Pierwsi osadnicy przybyli 25 lipca 1945 roku (z okolic Wo\u0142omina) i zgodnie twierdz\u0105, \u017ce zastali wie\u015b dobrze zagospodarowan\u0105. Obecny wygl\u0105d wsi nie \u015bwiadczy o jej staro\u015bci. Domy murowane, kryte dach\u00f3wk\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci o du\u017cych oknach. Na najstarszych z\u00a0nich widnieje napis \u201e1763 rok budowy”. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w mieszkalnych zbudowano po 1900 roku.8<\/sup><\/p>\n\n\n\n Dnia 20 sierpnia 1945 r. przyby\u0142 do Boguchwa\u0142 i obj\u0105\u0142 zarz\u0105d nad ca\u0142\u0105 parafi\u0105 mi\u0142akowsk\u0105 (omawiana wie\u015b nale\u017ca\u0142a do parafii Mi\u0142akowo) ks. Jan Folta – kapelan Wojsk Polskich \u00a0ur. 15.09.1908 r. w Gorliczynie powiat Przeworsk, wy\u015bwi\u0119cony 09.10.1932 r. we Lwowie. 26 sierpnia 1945 r. w niedziel\u0119 po Zielonych \u015awi\u0105tkach dokona\u0142 po\u015bwi\u0119cenia ko\u015bcio\u0142a w Boguchwa\u0142ach pod wezwaniem \u015bwi\u0119tej Barbary i odprawi\u0142 pierwsze nabo\u017ce\u0144stwo w tym ko\u015bciele dla ludno\u015bci polskiej. Od tamtego czasu w barokowym zadbanym ko\u015bciele zacz\u0119to sprawowa\u0107 kult katolicki. Ks. Jan Folta zamieszka\u0142 na plebanii w Boguchwa\u0142ach. Do parafii mi\u0142akowskiej nale\u017ca\u0142o w tym czasie 45 miejscowo\u015bci, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a zdewastowana i bardzo s\u0142abo zasiedlona. 15 marca 1946 r. ks. Jan Folta zosta\u0142 zwolniony z powierzonych mu obowi\u0105zk\u00f3w, a jego miejsce zaj\u0105\u0142 ks. Atanazy Ludwik Pi\u0105tkowski, z zakonu Ojc\u00f3w Bernardyn\u00f3w, \u00a0ur. 25.08.1908 r. w Wi\u015bniowie Lubelskim, wy\u015bwi\u0119cony 08.07.1934 r. w Pescia ad Florencja. Ks. Pi\u0105tkowski zamieszka\u0142 na plebani w Boguchwa\u0142ach, kt\u00f3ra by\u0142a umeblowana i zadbana, jednak wkr\u00f3tce przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Mi\u0142akowa. Nast\u0119pnym duszpasterzem, kt\u00f3ry zamieszka\u0142 w Boguchwa\u0142ach i zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami duszpasterstwa by\u0142 wikariusz mi\u0142akowski ks. Boles\u0142aw Dionizy Wo\u0142yniak \u00a0ur. 07.10.1910 r. w Gzacharach Zbaraskich wy\u015bwi\u0119cony 06.06.1937 r. we Lwowie. Dnia 2 grudnia zosta\u0142 zwolniony z obowi\u0105zk\u00f3w wikariusza parafii mi\u0142akowskiej i opu\u015bci\u0142 Boguchwa\u0142y. Jego miejsce zaj\u0105\u0142 by\u0142 ks. Franciszek Beniamin M\u0105czka \u00a0ur.02.10.1914 r. w Biedaczowie, wy\u015bwi\u0119cony 21.06.1942 r. Ks. M\u0105czka po przybyciu do parafii mi\u0142akowskiej zamieszka\u0142 w Boguchwa\u0142ach. Pe\u0142ni\u0142 tu obowi\u0105zki duszpasterskie od 19 grudnia 1947 r. do 17 sierpnia 1949 r. Za\u0142o\u017cy\u0142 osobne ksi\u0119gi parafialne dla maj\u0105cej powsta\u0107 samodzielnej parafii Boguchwa\u0142y.<\/p>\n Dnia 5 listopada 1949 r. administratorem nowo utworzonej parafii Boguchwa\u0142y, wydzielonej z parafii Mi\u0142akowo zosta\u0142 ks. Eugeniusz Jab\u0142o\u0144ski. Parafia Mi\u0142akowo zosta\u0142a podzielona, proboszcz parafii Mi\u0142akowo przesta\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 plac\u00f3wk\u0105 w Boguchwa\u0142ach, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a samodzielnego proboszcza.<\/p>\n Ks. mgr E. Jab\u0142o\u0144ski \u00a0ur. 11.12.1902 r., wy\u015bwi\u0119cony 19.04.1930 r. pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki administratora parafii Boguchwa\u0142y do pa\u017adziernika 1956 r. Do nowo utworzonej parafii nale\u017ca\u0142y miejscowo\u015bci:9 <\/sup>Boguchwa\u0142y, Brze\u017ano, Brzydowo, Gl\u0119dy, Chlubne Dolne i G\u00f3rne, Pasarek, Litwa, \u0141umpia, Narzynki, Niklawki, Poje\u017aierce, Ponary, Rojewo, Sobno, Tomlak, Trukajny, Wilnowo, W\u0142odowo, Kalisty.<\/p>\n Od 5 listopada 1956 r. do 25 pa\u017adziernika 1962 r. administrowa\u0142 parafi\u0105 ks.\u00a0Bronis\u0142aw Zarzecki \u00a0ur. 20.10.1903 r. w Bohaterach Le\u015bnych, wy\u015bwi\u0119cony 08.03.1931 r. w \u0141om\u017cy.<\/p>\n Parafia Boguchwa\u0142y – jako samodzielna plac\u00f3wka zosta\u0142a kanonicznie reaktywowana w 1962 r. Dnia 28 pa\u017adziernika 1962 r. do parafii Boguchwa\u0142y przyby\u0142 pierwszy proboszcz, ks. Emilian W\u00f3jtach \u00a0ur.06.01.1912 r. w\u00a0Kalin\u00f3wce Kr\u00f3lewskiej, wy\u015bwi\u0119cony 11.06.1938 r. w Wilnie. Zarz\u0105dza\u0142 parafi\u0105 do 28 marca 1965 r. \u017begnaj\u0105c si\u0119 okre\u015bli\u0142 j\u0105 \u201ejako trudn\u0105 i wymagaj\u0105c\u0105 du\u017co si\u0142 i zdrowia”. Jego nast\u0119pc\u0105 by\u0142 ks. Wojciech Kurach \u00a0ur. 18.10.1927 r. w Lipinach, wy\u015bwi\u0119cony 31.05.1953 r. w Olsztynie. Opu\u015bci\u0142 parafi\u0119 Boguchwa\u0142y 25\u00a0listopada 1966 r.<\/p>\n Dnia 4 grudnia 1966 r. administracj\u0119 nad parafi\u0105 Boguchwa\u0142y obejmuje ks. Feliks Wi\u015bniewski \u00a0ur. 07.05.1934 r. w Starych Juchach. Po kilku miesi\u0105cach Jego Eminencja Ks. Biskup Drzazga przydzieli\u0142 mu wikariusza ks. J\u00f3zefa Adamczyka. Nied\u0142ugo potem przybywa nowy wikariusz ks. Franciszek Lebioda. Ks F. Wi\u015bniweski opu\u015bci\u0142 parafi\u0119 22 lipca 1971 r. Jego miejsce zajmuje Ks. Tadeusz Graniczka \u00a0ur. 29.05.1937 r. w Chorzelowie, wy\u015bwi\u0119cony 09.04.1961 r. w Olsztynie. Ks. Graniczka zarz\u0105dza\u0142 parafi\u0105 do 28 czerwca 1981 r. Jego Ekscelencja ks. bp dr J\u00f3zef Glemp \u00f3wczesny Ordynariusz Warmi\u0144ski mianowa\u0142 go Proboszczem parafii katedralnej we Fromborku. Jego nast\u0119pc\u0105 by\u0142 ks. Benedykt Siedlewski.10<\/sup> Od l lipca 1998 r. proboszczem parafii Boguchwa\u0142y jest ks. Zenon Og\u00f3rek \u00a0ur. 19 grudnia 1955 r. w Go\u0142dapi, wy\u015bwi\u0119cony 08.06.1980 r. w Olsztynie.<\/p>\n Parafia Boguchwa\u0142y pod wezwaniem \u015bw. Barbary nale\u017ca\u0142a do dekanatu Mor\u0105g, po podziale diecezji w 1992 r. do Dobrego Miasta. Od 1997 r. do 30 wrze\u015bnia 2022 r. nale\u017ca\u0142a do dekanatu \u015awi\u0105tki. Obecnie na mocy Dekretu Abp J\u00f3zefa G\u00f3rzy\u0144skiego Metropolity Warmi\u0144skiego z dnia 15 wrze\u015bnia 2022 r. o reorganizacji dekanat\u00f3w w Archidiecezji Warmi\u0144skiej nale\u017cy do dekanatu\u00a0 \u0141ukta.11<\/sup><\/p>\n\n\n\n Przypisy:<\/p>\n\n\n\n 1<\/sup> Mor\u0105g- z dziej\u00f3w miasta i powiatu<\/em>, Olsztyn 1979, s. 59.<\/p>\n\n\n\n 2 <\/sup>Tam\u017ce. s.60.<\/p>\n\n\n\n 3<\/sup><\/em> <\/em>Abtheilung<\/em> fur die ewangelischen und fur die Uterrichts-angelegenheiten<\/em>, Acta-Reichau 28.<\/sup><\/p>\n\n\n\n 4 <\/sup>Kronika Parafialna-Kronika Boguchwa\u0142y. -Polichromi\u0119 wykona\u0142 Pan J\u00f3zef Warzy\u0144ski. Zatwierdzi\u0142a Diecezjalna Komisja Sztuki. Pismo z dnia 08.05.1973r. Nr. KS\/207\/05\/730.<\/p>\n\n\n\n 5 <\/sup>Archiwum Pa\u0144stwowe w Olsztynie, Ko\u015bcio\u0142y Ewangelickiej Diecezji Mazurskiej, Olsztyn 2000, s. 249. W 1960r. J. Patia utworzy\u0142a z l ksi\u0119gi z lat 1837-1848 zacz\u0105tek zapisu i w\u0142\u0105czy\u0142a go do zbioru szcz\u0105tkowych Zespo\u0142\u00f3w ewangelickich i powiatu mor\u0105skiego nadaj\u0105c im sygnatur\u0119 XXIV\/114 A-l. Sporz\u0105dzi\u0142a te\u017c not\u0119 informacyjn\u0105 o zespole, wsi i ko\u015bciele, ale w 1969r. A. Gola nada\u0142a ksi\u0119dze now\u0105 sygnatur\u0119 88\/3. Niniejsz\u0105 not\u0119 napisa\u0142 T. Brzeczkowski 21 stycznia 2000r. Nazwa zespo\u0142u: Evangelische Kirche zu Raichu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n 6<\/sup> A. H a r n o c h, Chronik und Statistik den evangelischen Kirchen in den Provmzen Ost- und Westpreujien, <\/em>Neidenburg 1890, s. 179<\/p>\n\n\n\n 7<\/sup> Mor\u0105g – z dziej\u00f3w miasta i powiatu<\/em>, Pojezierze-Olsztyn, s. 81.<\/p>\n\n\n\n 8<\/sup> Tam\u017ce<\/p>\n\n\n\n 9 <\/sup>Kronika Parafia<\/em>lna – Parafia Boguchwa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n 10 <\/sup>Kronika Parafialna – Parafia Boguchwa\u0142y<\/p>\n\n\n\n 11<\/sup> Warmi\u0144skie Wiadomo\u015bci Archidiecezjalne<\/em>, Rok I.XXI, lipiec-wrzesie\u0144, Nr 167, s. 74.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ks. Zenon Og\u00f3rek W p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Pojezierza Mazurskiego, na wsch\u00f3d od jeziora Narie i na zach\u00f3d od rzeki Pas\u0142\u0119ki le\u017cy wie\u015b Boguchwa\u0142y. Od Mor\u0105ga oddalona jest w linii prostej w kierunku wschodnim o 8 km, a wzd\u0142u\u017c drogi, kt\u00f3ra okr\u0105\u017ca … Czytaj dalej ![\"\"](\"https:\/\/parafia-boguchwaly.ovh\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Oltarz_-1024x720.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/parafia-boguchwaly.ovh\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Ko\u015bci\u00f3\u0142-805x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\nReichau<\/td> Boguchwa\u0142y<\/td><\/tr> Bergling<\/td> Brze\u017ano<\/td><\/tr> Bobanten<\/td> Pojezierce<\/td><\/tr> Eckfeld<\/td> Rogowo<\/td><\/tr> Kabers<\/td> Kiewry<\/td><\/tr> Kallistin<\/td> Kalisty<\/td><\/tr> Kloben<\/td> K\u0142obia<\/td><\/tr> Kolling<\/td> Folwark ko\u0142o Ponar<\/td><\/tr> Kossinten<\/td> Kos\u00f3wka<\/td><\/tr> Mathildenberg<\/td> Mleczarnia<\/td><\/tr> Ponarien<\/td> Ponary<\/td><\/tr> Reichau<\/td> Boguchwa\u0142y (maj\u0105tek i folwark)<\/td><\/tr> Royen<\/td> Roje<\/td><\/tr> Sanglau<\/td> S\u0105glewo<\/td><\/tr> Schilligs<\/td> Janowo<\/td><\/tr> Seubersdorf<\/td> Brzydowo<\/td><\/tr> Tomlak<\/td> T\u0105t\u0142awki<\/td><\/tr> Wenglitten<\/td> W\u0119gliny<\/td><\/tr> Willnau<\/td> Wilnowo.5<\/sup><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n